Home » Kijk- en luistertip » Geluk zit in de plooien van de dag

Geluk zit in de plooien van de dag

“Misschien heb ik wel een obsessie met ongeluk”, zo besluit Marinus van den Berg zijn blog. Hij reageert op het essay van Herman Pleij over geluk (in het kader van de maand van de geschiedenis). Onze cultuur heeft een obsessie met geluk, betoogt Pleij, terwijl geluk eerder iets is dat ons toevalt, onverwacht en ongezocht. “In de plooien van de dag”, vult Marinus aan.

Door Marinus van den Berg

“De kerk heeft veel ongeluk gebracht.” Daarover zou worden gepraat in het laatste uur van de dag bij Pauw. Het werd direct na het journaal aangekondigd. Ook slechte films willen kijkers trekken. Ik besloot eerder te gaan slapen. Ik zag de droevige processie al weer voorbijtrekken: de kruistochten, de ketterjachten, de heksenverbranding, het seksueel machtsmisbruik en het doodzwijgen, de seksuele moraal. Ik had er geen zin in. Ik word er niet gelukkig van.

Dat ook de kerk zondig kan zijn zoals Borgman heeft geschreven is niet altijd gemakkelijk te pruimen. Dat de kerk, de kerken en hun vertegenwoordigers ook geluk hebben gebracht en brengen is een verhaal dat niet veel kijkers trekt maar waar in deze maand van de geschiedenis ook wel wat over te zeggen zou zijn. Ik denk maar aan wat de abdijen hebben betekent voor zieken, voor de landbouw, voor het verspreiden van boeken.

Obsessie

De volgende ochtend na een goede nachtrust regende het en daar word ik zelden gelukkig van. In mijn ochtendkrant las ik het gesprek met, ik zou bijna zeggen dominee, Herman Pleij. (1) We zouden een obsessie hebben met genieten en gelukkig willen zijn. (Zie: Trouw, 28 september.) Ik wens kassières ook vaak nog een fijne avond toe – ik doe mijn boodschappen meestal tussen vijf en zes – en conducteurs een fijne reis. Ik meen het ook nog en ik laat soms een klant met maar één ding voor en dan zegt zo’n kassière ‘wat lief van u’. Ik hoor het graag en is dat nu een zonde?

Misschien wat afwijkend in een scheldcultuur waarin vijfjarigen al woorden zeggen die ik hier niet herhaal. Misschien ben ik wel te braaf en te netjes opgevoed. Gelukkig trok de regen weg en kwam de najaarszon door. Daar word ik wel weer gelukkig van.

Geluk is een gevoel, lees ik. Geluk is D.O.M. (Doelen, Oplaadpunten en Mensen) schrijft de geluksprofessor Patrick van Hees. (2) Voor maar tien euro lag het te koop.

Arbeidsmarkt

Ik zette koffie en smeerde boterhammen met kaas vanwege de reis van deze dag naar Deventer. Het brood haal ik in de bakkerszaak waar “die gehandicapte mensen werken”, zoals een vijftienjarige in de bus tegen me zei. Zijn vriend van school had er stage gelopen. Leuk, te gek soms. Ze bakken er heerlijk gezond brood en ze proberen niets over te houden op het einde van de dag. Op is op. “De mensen willen tegenwoordig volle broodplanken zien”, zei de vrouw die ik bij de voornaam mag noemen.

Zij die het initiatief tot deze bakkerswerkplaats heeft genomen voor mensen “ver van de arbeidsmarkt.” Ik noem ze mensen van de nieuwe arbeidsmarkt. Ze bakken er ook koekjes die ze – echt Rotterdams – in een containerdoosje verpakken. Ze hebben nu zes kleuren. Voor verzamelaars!

Dit brood wordt gezond bereid en smaakt toch lekkerder dan dat van De Broodzaak waar de mensen wel aardig zijn maar wat ze verkopen duur. “Alles op het station is duur”, zei iemand. Dus ik bespaar weer iets vandaag en zo zit het geluk in de plooien van de dag. Heb ik een obsessie met geluk?

Zo stil

Vanaf deze keer ga ik eenmaal per maand hier een bijdrage leveren. Dat heb ik met Theo afgesproken. Ik moet dus kiezen – wat niet altijd gelukkig maakt – want ik schrijf elke dag een dagcolumn,  ‘op de huid van de dag’, zoals Theo schreef. Daar werd ik ook even gelukkig van.

Dichtbij de dag en deze dag is nog niet halverwege. Ik had eigenlijk nog eens willen stilstaan bij Nathan (18) uit Moeskroen over wie ik vorige keer schreef. Die jongen die de burgemeester van Moeskroen om het leven bracht. Die jongen wiens vader zichzelf om het leven bracht. Allemaal zaken waar niemand gelukkig van wordt. Iemand schreef dat Nathan de laatste tijd stiller was.

Zo iets hoorde ik vaker: ‘de laatste tijd zo stil….” Griet Op de Beeck schrijft er ook over in haar indringende nieuwe roman. (3) “Gij zijt zo stil….” (blz. 18). Zouden we gelukkiger worden of zouden meer mensen gelukkiger worden als we dat stiller worden waarin iets bedreigends schuilgaat meer zouden horen en zouden benoemen. Ik schreef een korte tekst. Misschien heb ik wel een obsessie met ongeluk.

 

Stiller

Dat je stil bent
Stiller
Stiller dan ik je ken

Dat je zo stil kunt zijn
Stiller dan eer
Al was je altijd wel wat stil

Dat je stil bent
Alsof je er niet bent
Niet hier bij ons

Dat je zo stil bent
Alsof je ergens anders bent
Afwezig aan tafel

Vind je ’t ook zelf
Vind je ook jezelf stiller
Mag ik ’t je zeggen

Ik wilde ’t niet stil houden
Stil houden voor
Ik die jou graag zie.

 

(1) Essay voor de maand van de geschiedenis door dr. Herman Pleij, Geluk, Van hemelse gave tot hebbeding, CPNB, € 3,50.
(2) Patrick van Hees, Geluk is D.O.M., Boekerij 2016
(3) Griet Op de Beeck, Het beste wat we hebben, Prometheus 2017

Marinus van den Berg (mjvdb@planet.nl)

 

Print Friendly, PDF & Email

1 reactie

  1. Het is jammer dat een gewaardeerd cultuurhistoricus het eeuwenlang zoeken naar God en geluk afdoet met wat hilarische anekdotische verhalen en vooral cynisme, om vervolgens af te sluiten met de volstrekt onwetenschappelijke conclusie dat geluk (gedefinieerd als “de privé-ervaring van een individu, onvergelijkbaar intiem en zeer uiteenlopend”, irrationeel, onbestuurbaar en onoverdraagbaar) je eenvoudig (slechts) overkomt. In mijn beleving is dat veel te pover: het individu, jijzelf bent ook altijd actief onderdeel van de situatie waarin geluk zich doet gevoelen. Wie dat niet ziet, heeft een blinde vlek. Marinus van den Berg hierboven, en zelfs Herman Pleij met zijn voorbeeld van een zwerm ochtendvliegjes in de Italiaanse morgennevel plus opgaande zon, laten zien: het is je mentale gesteldheid die je in staat stelt om geluk te ervaren. De heer Pleij gaat daar echter te gemakkelijk aan voorbij. Gekoesterde onrust en vooroordelen t.a.v. religie zitten hem blijkbaar in de weg!

    De ervaring leert: het is je geestelijk-emotionele openheid, kwetsbaarheid, aanraakbaarheid die de ervaring van geluk mogelijk maakt. En die mentale openheid, rust enz. kun je als gezond mens (voor zieken en gestreste lieden in armoede enz. ligt het vaak wat moeilijker!) in beginsel wel degelijk oproepen, beïnvloeden m.b.v. van je wil en je lichaamshouding, stilte in en om jezelf, reflectie en controle/zelfcorrectie.

    Je kunt er een gewoonte van maken om elke morgen (eigenlijk elke vrije minuut van de dag) terug te keren naar de juiste, want ontvankelijke lichamelijke en geestelijke houding, door je liefdevolle aandacht volkomen in vrijheid en rust te richten op iemand of iets anders, groter en belangrijker dan jezelf.

    In de joodse, christelijke en islamitische cultuur en traditie noemt men dat bidden en mediteren. Het liefdevol treden uit je zelf is daar het wezen van. (Thuis – in je binnenkamer vlg. Mattheüs 6, 6 – kun je dat heel goed oefenen! Begin met te danken voor de nieuwe dag; te danken voor de af te sluiten dag. Oefen zo je liefdevolle overgave, zelfgave.)

    Dat velen van ons daar niet aan willen beginnen ligt aan hun angst voor controleverlies. Door aan die angst toe te geven maken zij het leven onnodig dor en dus moeilijk. Maar men hoeft aan die angst niet toe te geven. Loslaten, dagelijks meerdere malen – even – is weldadig (in mijn ervaring en beleving). Begin er gewoon aan, en ‘het kleine’ maar o zo belangrijke dagelijks geluk zal je ten deel vallen; je zult het letterlijk gaan voelen. Van daaruit kun je ook goed doen naar anderen. En tot slot: wie goed doet, goed i.c. geluk ontmoet!

    De religies zouden hun gebeds-/meditatiecultuur dus wel eens wat beter kunnen ‘verkopen’ door duidelijk te maken hoe je het doet én wat er psychologisch het wezen van is, en er ook echt in voor te gaan. Zelfs cynici zouden het moeten kunnen verstaan. Oefening baart bovendien ook hier kunst; men krijgt niets voor niets, óók geluk niet!

Geef uw reactie

Uw emailadres wordt niet gepubliceerd.Verplichte velden zijn gemarkeerd *

 tekens beschikbaar

*