Home » Columns » “Anders was ik nu schaapherder in Oost-Turkije”

“Anders was ik nu schaapherder in Oost-Turkije”

We zijn makkelijk geneigd het leven in het ‘rijke Westen’ te verheffen boven dat in andere delen van de wereld. Onterecht, vindt René Grotenhuis. Op zijn vele reizen door Afrika, Azië en Latijns-Amerika zag hij overal mensen die hun leven betekenis wisten te geven, ook al waren de omstandigheden niet optimaal. “Ik zou wensen dat we onszelf en onze welvaart wat minder vanzelfsprekend tot maatstaf zouden nemen voor wat goed leven is.”

 Door René Grotenhuis

Enkele weken geleden ging het zomeravondgesprek in de NRC tussen Humberto Tan en Murat Isik. Beiden jongens uit de Bijlmer, beiden Nederlanders met een migratie-achtergrond. En beiden inmiddels succesvol, de een als televisiepresentator, de ander als schrijver. Ik had Murat Isiks boek Wees Onzichtbaar net deze vakantie gelezen.

Het gesprek ging onvermijdelijk over de wijze waarop ze hun plaats hadden gevonden in de Nederlandse samenleving en met ups en down geworden waren wat ze nu zijn. Vooral een zin van Isik bleef bij mij hangen: “… anders was ik nu schaapherder in Turkije.” Het is een uitspraak die logisch klinkt als je een succesvol schrijver bent in Nederland. Schaapherder in Oost-Turkije lijkt dan vanzelfsprekend een onaantrekkelijke optie, alsof hij ontsnapt is aan iets wat onaangenaam en onaantrekkelijk is. Het is ook een uitspraak die heel gemakkelijk gedaan wordt als we ergens in een ver, arm buitenland zijn geweest: gelukkig maar dat ik daar niet ben geboren.

Weinig respect

De uitspraak bleef om drie redenen bij mij haken. Allereerst omdat het de indruk wekt dat het zonneklaar is dat je als schaapherder in Oost-Turkije niet gelukkig zou kunnen zijn. Ongetwijfeld is dat voor een succesvol, hoopopgeleide schrijver in Nederland moeilijk voorstelbaar, maar wat nu als je niet naar Nederland was gekomen? En dus niet in de Bijlmer had gewoond of op de universiteit had gezeten? Zou je je dan als schaapherder ongelukkig voelen omdat je geen succesvol schrijver in Nederland was geworden? Ik krijg het gevoel dat die opvatting van zo weinig respect getuigt tegenover mensen daar.

Ik vind zulke vergelijkende uitspraken ook altijd moeilijk omdat het de indruk wekt dat het leven elders niet veel voorstelt, niet betekenisvol is. Ik heb in de loop van mijn werk bij Cordaid in Afrika, Azië en Latijns-Amerika overal mensen gezien die hun leven heel veel betekenis gaven ook al waren hun omstandigheden en ontplooiingsmogelijkheden beperkt. Zonder studie, zonder carrière, zonder veel van de wereld of zelfs van hun land te hebben zien, gaven mensen betekenis aan hun leven en kregen ze daarvoor dank en waardering.  Hun leven was materieel oneindig veel moeilijker, ze moesten veel harder knokken voor hun dagelijks brood, voor goed onderwijs en goede zorg, maar dat bepaalde niet of hun leven betekenisvol was.

Vergelijken van daar en hier wordt zo gauw een niveauverschil: beter en mooier hier,  slechter en lelijker daar. Wij lopen voorop, in de rest van de wereld lopen ze achter.

Maatstaf

Ik zou willen dat we anders gaan kijken, minder oppervlakkig naar onszelf en naar de rest van de wereld. Ik zou wensen dat we minder vanzelfsprekend onszelf en onze welvaart tot maatstaf zouden nemen voor wat goed leven is. Dan zouden we kritischer naar onszelf kijken en zien dat onze welvaart voor een flink deel ten koste is gegaan en nog steeds gaat van mensen elders. Dan zouden we ook door de buitenkant van welvaart heen kunnen kijken omdat de betekenis van het leven, zowel daar als hier, daar niet aan ontleend wordt.

In Gods ogen zijn de schaapherder in Oost-Turkije en de succesvolle schrijver in Nederland even betekenisvol.

 

Print Friendly, PDF & Email

Geef uw reactie

Uw emailadres wordt niet gepubliceerd.Verplichte velden zijn gemarkeerd *

 tekens beschikbaar

*