Home » Essay » Dankbaarheid als medicijn

Dankbaarheid als medicijn

Dankbaarheid is als een medicijn voor de ziel. Wie dankbaar is, is minder bevattelijk voor burn-out, raakt niet verbitterd en staat gelukkiger in het leven, zo wijst onderzoek uit. Kun je dan voor geluk kiezen? Tot op zeker hoogte wel, zegt theologe Marije Vermaas. Veel bijbelse personen kozen ervoor om niet alleen naar hun zorgelijke omstandigheden te kijken. Zij keken ook omhoog. “Zij dankten God voor wat zij wel hadden. (…) En daardoor kregen ze nieuw perspectief, ontvingen ze moed en hoop.”

Door Marije Vermaas

Ken je dat grappige fragment van een show van cabaretière Brigitte Kaandorp: ‘Ik heb zo’n zwaar leven!’ Het lied is natuurlijk ontzettend overdreven, maar toch staan veel mensen wel zo in het leven. Het weer kan altijd beter, het salaris altijd meer, de vakantie was altijd te kort, de tv-serie te weinig spectaculair, onze favoriete politieke partij te slap, de buurman te luidruchtig en de rij voor de kassa standaard te lang. In Nederland klagen we heel wat af met z’n allen. Jammer, want daardoor missen we een heleboel geluk in ons leven. Veel verschillende onderzoeken tonen namelijk aan dat wanneer je dankbaar bent, dat een directe uitwerking heeft op de mate waarop we ons gelukkig voelen. Anders gezegd: een levenshouding van dankbaarheid is een belangrijke factor voor het ervaren van geluk.

Medicijn

Dankbaarheid laat je inzien wat je wel hebt, daarvan te genieten en je erover te verwonderen. Door bijvoorbeeld bewust te kijken en te benoemen aan het einde van de werkdag wat je precies allemaal hebt gedaan en wat je voor elkaar hebt gekregen (ook al is je to-do-lijst misschien nog lang niet afgerond), en daar dankbaar voor te zijn, ervaar je meer voldoening over je dag dan als je alleen maar kijkt naar wat er allemaal is blijven liggen. Het is dan ook bewezen dat dankbaarheid de kans op een burn-out verkleint. Daarnaast wordt gezegd dat dankbaarheid als een medicijn is voor de ziel, omdat het bitterheid kan helpen voorkomen. Door namelijk te kijken naar wat je wel hebt, in plaats van te vergelijken met anderen, leer je te waarderen wat je hebt (ontvangen). Dat kan materieel zijn, zoals een goed salaris, een huis om in te wonen of immaterieel, zoals je talenten, lieve vrienden om je heen of gezondheid.

Deuren gaan open

Al van jongs af aan leren we om dankbaar te zijn. Kreeg je een plakje worst bij de slager, dan hoorde je de stem van je moeder: ‘Wat zeg je dan?’ Vervolgens werd het van ons verwacht om hoorbaar onze dankbaarheid te uiten voor deze lekkernij. Danken wordt aangeleerd. Allereerst omdat het correct en beleefd is om je dankbaarheid voor iets dat je hebt gekregen te uiten. Maar misschien ook omdat ouderen hebben ontdekt dat wanneer je dankt, deuren open gaan. In vreemde landen bijvoorbeeld. Als je al stotterend in het Frans een stokbrood probeert te bestellen, dan wordt je onhandigheid al snel vergeten als je daarna ‘merci’ zegt. Grote kans dat de bakker je met een lach het stokbrood overhandigt. Met dankbaarheid bereik je veel. Dat geldt ook in niet-materiële zin: ook geestelijk gezien gaan deuren open als je dank zegt. Niet voor niets luidt de Bijbelse opdracht: ‘Wees dankbaar!’ Het helpt om de dingen in een ander perspectief te zien, om in plaats van gericht te zijn op wat er ontbreekt, te zien wat er wel is.

Oefenen in dankbaarheid

Kun je er dan voor kiezen om dankbaar te zijn? Ja, zo blijkt uit veel verschillende onderzoeken van over de hele wereld. Geluk schijnt niet, zoals veel mensen denken, af te hangen van je rijkdom of mogelijkheden, maar van de mate waarop je dankbaar bent en waardeert wat je hebt. Je kunt je stemming en perspectief, en daardoor dus ook een gevoel van geluk, beïnvloeden door dagelijks te danken. Door te tellen wat je hebt. Door je te verwonderen over de natuur. Door je te realiseren dat we op de schouders van anderen staan, die voor ons de weg baanden. Het oefenen in dankbaarheid helpt je om te verwonderen en bewonderen.

Gemoedstoestand

Désanne van Brederode schrijft dat er een verschil is tussen je gevoel en je gemoedstoestand. Je gevoel is onderhevig aan de omstandigheden, die grotendeels van buiten op je af komen. Daardoor voel je je soms verdrietig, ongelukkig of juist vrolijk. Je gemoedstoestand is meer constant: het is de onderstroom die zich onder je gevoelens bevindt. Zij vergelijkt dit met een vakantie: je had momenten dat je je niet helemaal optimaal voelde, bijvoorbeeld door de vakantiestress bij het inpakken, of je voelde je moe door de lange reis, maar als je terugkijkt op de hele vakantie was het een hele leuke tijd. Misschien voel je je niet altijd dankbaar, maar je kan wel je gemoedstoestand trainen door te oefenen in dankbaarheid, zodat je een dankbare levensstijl ontwikkelt en je ‘een dankbaar mens’ wordt. Wat uiteindelijk een positieve uitwerking heeft op je gevoel van geluk en dankbaarheid.

Omstandigheden

Maar hoe kan je nu dankbaar zijn als het leven om je heen lijkt in te storten? Je raakt je baan kwijt, je kind is ernstig ziek, je huwelijk loopt stuk… In de Bijbel staan verschillende verhalen van mensen die het zwaar hadden. De een moest een heel nieuw bestaan opbouwen nadat een zondvloed alles op aarde had weggevaagd. De ander was een vreemdeling op weg naar een vruchtbaar land, maar zelf had hij een onvruchtbare vrouw getrouwd. Een derde werd omringd door een hongerige menigte zonder dat hij genoeg geld had om ze van eten te voorzien. En weer een ander werd gestenigd vanwege zijn geloof. Of je de verhalen nu letterlijk neemt of niet, het boeiende is dat al deze personen ervoor kozen om niet te kijken naar hun omstandigheden, naar de ellende om hen heen. De zorgen waren er, en bleven er. Maar zij kozen om uit hun omstandigheden omhoog te kijken, en dankbaar te zijn. Zij dankten God voor wat zij wel hadden. Zij dankten God voor Zijn nabijheid. Zij dankten God voor de mogelijkheden die Hij geeft, voor Zijn belofte van trouw aan de mens. En daardoor kregen ze nieuw perspectief, ontvingen ze moed en hoop. (Als je hier meer over wilt lezen, lees dan deze blog: Kijk omhoog! )

Meer geluk en voldoening

Kortom: dankbaarheid leidt tot meer geluk en voldoening in je leven. Oefen jezelf daarom dagelijks in dankbaarheid! Hoe? Gebruik om te beginnen de inzichten uit de onderzoeken die over de hele wereld worden uitgevoerd naar geluk in relatie tot dankbaarheid. Veel van deze onderzoeken zijn gebundeld in het boek Geluk. The World Book of Happiness (Leo Bormans, Lannoo, 2010). Hieronder een aantal tips op een rij.

 

Tips voor een dankbare levenshouding

Tip 1: Wees je bewust van de hulp van anderen

De Duitse onderzoeker en hoogleraar Michael Eid schrijft: “Een essentiële voorwaarde voor echt geluk is het besef dat je een gelukkig en succesvol leven leidt dankzij de hulp van anderen en gelukkig toeval. Waarom? Omdat trots op die manier wordt gekoppeld aan bescheidenheid en dankbaarheid. Trots zonder dankbaarheid is een veel zwakkere bron van langdurig geluk dan trots die wel gepaard gaat met dankbaarheid. In feite bestaat zonder dankbaarheid zelfs een risico op narcisme. Een groot gevoel van dankbaarheid tegenover het leven in het algemeen en anderen in het bijzonder is een grote bron van geluk. Dat geldt niet alleen voor trots, maar ook voor heel wat andere emoties. Als individuele positieve emoties hand in hand gaan met sociale emoties zoals dankbaarheid, hebben ze een veel krachtiger uitwerking op ons geluk. Door geregeld te denken aan de positieve dingen in je leven en het gevoel van diepe dankbaarheid aan te wakkeren, vind je de weg naar het ware geluk.”

Tip 2: Train jezelf in dankbaarheid

De Zuid-Afrikaanse hoogleraar D.J.W. Strümpfer schrijft dat dankbaarheid een vorm is van eerbied, van waarderen en waardering uitspreken voor wat je hebt. “Het reguleren van emoties en dankbaarheid kun je trainen: als een getrainde spier sterker wordt. In begin zal het onwennig zijn, maar daarna zal het steeds natuurlijker worden en zul je meer en meer vreugde beleven omdat je steeds meer ziet waar je allemaal dankbaar voor kunt zijn.”

Tip 3: Houd bij waar je allemaal dankbaar voor bent

De Amerikaanse sociaalpsycholoog David G. Myers noemt als één van de sleutels tot geluk en vreugde: “Houd een dankbaarheidsdagboek bij. Wie elke dag even stilstaat bij een positief aspect in zijn leven (gezondheid, vrienden, gezin, vrijheid, onderwijs, zintuigen, omgeving, enz.) ervaart een hoger welbevinden.” En de Amerikaanse prof. Michael Hagerty, die zichzelf een geluksdetective noemt, schrijft: “Elke avond besteed ik drie minuten aan het invullen van een geluksdagboek, waarin ik beoordeel hoe gelukkig ik die dag was, hoe hoopvol en energiek en welke oefeningen leken te helpen. Mijn geluksscore is in de loop der tijd toegenomen dankzij de drie ‘zegeningen’-oefening in dankbaarheid: meditatieoefeningen waardoor ik mezelf beter leer kennen, de kunst van het vergeven zodat ik niet verteerd word door bitterheid, gezond optimisme waardoor ik kan volhouden en het stellen van doelstellingen waarop ik trots kan zijn.’

Oftewel: leer de dingen om je heen weer te zien! Slow down, verwonder en bewonder. Sta stil, leef, geniet. Spreek je waardering uit. Probeer om bewust te genieten van alles wat je krijgt, van alles wat er is. En ervaar dat je met de dag dankbaarder wordt.

 

Marije VermaasMarije Vermaas is theoloog en stafmedewerker bij ‘Reliëf – christelijke vereniging van zorgaanbieders’. Daarnaast is zij tekstschrijver, eindredacteur van het magazine Zin in Zorg en auteur van onder meer het boek: DANK, Inspiratieboek, Boekencentrum, 136 blz., € 16,90.

 

 

 

Meer weten?

– Like www.facebook.com/InspiratieboekDank voor wekelijks een berichtje over filmpjes, onderzoeken, artikelen etc. over dankbaarheid.

– Bekijk dit filmpje van broeder David Steindl-Rast: ‘The one thing all humans have in common is that each of us wants to be happy. And happiness, is born from gratitude.’

» Ander artikel van Marije Vermaas: Een onvervulde kinderwens: “Al jouw tranen zijn gezien”

» Interview met Marije Vermaas

 

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email

3 reacties

  1. Hierbij nog een link naar een artikel over een onderzoek over dankbaarheid op de werkvloer: http://99u.com/articles/37261/the-secret-to-an-efficient-team-gratitude

  2. Beste Gerbert,
    Dank voor je reactie!
    Veel onderzoeken die dit aantonen staan o.a. in dit boek vermeld: http://www.bol.com/nl/p/geluk/1001004008488117/
    Een aantal namen noem ik in het artikel bij de tips.
    Hartelijke groet,
    Marije

  3. Gerbert van Loenen

    Overtuigend stuk, ik zou alleen nog wel benieuwd zijn uit welk onderzoek dat dan blijkt.

Geef uw reactie

Uw emailadres wordt niet gepubliceerd.Verplichte velden zijn gemarkeerd *

 tekens beschikbaar

*