Home » Columns » Het uur van God

Het uur van God

De uitvinding van kunstlicht scheidde ons van de natuur af, en daarin schuilt een groot kwaad, aldus zen-monnik en auteur Clark Strand. Niet in de laatste plaats verstoorde het ons slaapritme. Lisette Thooft – ervaringsdeskundige in slecht slapen – is onder de indruk. Ze kijkt met nieuwe ogen naar ‘het uur van de wolf’ en knipt tegenwoordig minder snel de lampen aan.

Door Lisette Thooft

“We gaan de goede kant weer op”, zei mijn grootvader steevast rond midwinter, 21 december, omdat de dagen daarna weer langer worden. En midzomer, 21 juni, vond hij elk jaar weer het punt waarop we met ons allen de verkeerde kant op gingen. Beetje naargeestig, dat idee dat we voortdurend heen en weer slingeren van fout naar goed en dan weer naar fout. En is het wel waar dat licht goed is, en donker verkeerd?

De Amerikaanse zen-monnik Clark Strand zingt een loflied op het donker in zijn boek Wakker zijn in de nacht. De oorspronkelijke titel is Waking up to the Dark en dat betekent natuurlijk meer iets als: wakker worden voor de diepere zin van duisternis. Maar goed, dit zal wel commerciëler zijn en mij kreeg het inderdaad aan het lezen, zeker met die ondertitel ‘De spiritualiteit van slapeloosheid’, want ik heb jarenlang slecht geslapen.

Pleidooi voor het donker

Zelden zo’n overtuigend pleidooi voor het donker gezien. “Ga de duisternis in en blijf daar – zonder je telefoon te checken of het licht aan te doen – en de duisternis zal je omarmen als een moeder of een geliefde,” schrijft Strand. Zelf maakt hij al sinds zijn jonge jaren nachtelijke wandelingen in het donker en het boek is een compilatie van aantekeningen daarvan. Zijn vrouw die het samenstelde, voelde zich geleid door Onze-Lieve-Vrouwe, vertelt hij achterin het boek, en ik kan het de dames van harte vergeven dat ze af en toe een beetje van de hak op de tak springen. Interessant is het zeker.

Zo vertelt Strand over een psychologisch onderzoek, uitgevoerd door de arts Thomas Wehr van het National Institute of Mental Health, die proefpersonen een aantal weken lang liet leven zonder kunstlicht. De eerste drie weken sliepen ze een uur langer. In de vierde week gebeurde er iets wonderlijks: ze werden na een uur of vier wakker, bleven een uur of twee in een soort mystieke rust, vergelijkbaar met diepe meditatie, en sliepen daarna nog vier uur. Maar het waren helemaal geen ervaren mediteerders.

Strand stelt: wat wij ‘het uur van de wolf’ noemen, dat vreselijke moment in de nacht waarop je wakker wordt en weet: dit is het, ik ga niet meer inslapen – dat is eigenlijk het uur van God. Het is goed en natuurlijk dat je een paar uur slaapt, een paar uur in een staat van diepe rust wakker ligt, en daarna weer een paar uur slaapt. Wij laten tegenwoordig ons natuurlijke slaapritme verstoren door kunstlicht. Daardoor wordt onze slaaptijd in elkaar gedrongen en zijn die uren van meditatieve rust eruit geperst.

Maria

Het boek wordt steeds mystieker – Strand vereenzelvigt gaandeweg het duister met Maria en blijkt in de donkerste uren van de nacht een stem te horen die hem voorkomt als die van een goddelijke Geliefde. De uitvinding van kunstlicht is voor hem de wortel van alle kwaad, omdat het ons van de natuur afscheidde.

Hij schrijft: “De Bijbel is een gedachte-experiment dat ons laat zien wat er met de soort gebeurt wanneer die zichzelf niet langer als onderdeel van de natuur beschouwt, en een toekomst voor zichzelf bedenkt die gescheiden is van de wereld. Openbaring is daarom de natuurlijke en onontkoombare afloop van Eden – de plek waar het verhaal al die tijd naartoe ging. Aan het einde van de Bijbel moet de mens zich ‘een nieuwe hemel en een nieuwe aarde’ inbeelden. Wat er gebeurd is met de hemel en aarde die ze eerst hadden? Die hebben ze verwoest.”

Treurig. Maar intussen kijk ik wel met nieuwe ogen naar de nacht. Neem me voor minder snel de lampen aan te knippen en wat meer te schemeren – die fijne ouderwetse gewoonte om het ook in huis langzaam donker te laten worden. Desgewenst met een kaars of waxinelichtjes. Wat is sfeervoller dan dat, zeker in dit seizoen?

—————

Clark Strand, Wakker zijn in de nacht, AnkhHermes, 2019, 144 blz., € 17,99.

 

Print Friendly, PDF & Email

Geef uw reactie

Uw emailadres wordt niet gepubliceerd.Verplichte velden zijn gemarkeerd *

 tekens beschikbaar

*