Home » Columns » Losgerukte kennis, wat moet je ermee? – Kritiek op het onderwijssysteem

Foto Alan Levine

Losgerukte kennis, wat moet je ermee? – Kritiek op het onderwijssysteem

Annemarie Scheerboom voelt zich over het randje geduwd door het onderzoeksproject waarmee ze als biologe hoopt af te studeren. Gedreven door haar moederinstinct en geïnspireerd door de christelijke gedachte van het gezin als hoeksteen van de samenleving, stuurde ze onderstaande noodkreet naar haar onderzoeksbegeleider. “Waarom is het onderwijs tegenwoordig zo losgerukt van het echte leven?” Een kleine reflectie op een, volgens Annemarie Scheerboom, achterhaald onderwijssysteem.

Door Annemarie van Diepen-Scheerboom

Het eerste dat mij opvalt in het huidige middelbare onderwijs is dat het zo abstract is geworden. Waarom niet terug naar de kleine klasjes waarin kinderen onder een boom wat praktische levenstips (lifehacks) krijgen aangeleerd van een stamoudste, waarna ze weer van iemand anders leren jagen of hoefijzers smeden. Misschien klinkt het wat idyllisch en is het nooit zo geweest. Maar het zou toch mooi zijn als kinderen in ieder geval vaardigheden zouden leren die ze nodig hebben voor de rest van hun leven. Door gelijk mee te doen met de smid of de jager doen ze praktijkervaring op, een soort vroege stage, en voelen ze zich nog nuttig ook. Ze bereiden zich zo voor op hun leven als volwassene door mee te draaien met volwassenen.

Losgerukte kennis

Waarom is onderwijs van tegenwoordig zo losgerukt van het ‘echte’ leven? Veel leerlingen die ik gesproken heb (onder andere tijdens mijn leraren-stage) zien hun schooltijd niet meer als iets nuttigs, maar als iets verplichts. Ze moeten er doorheen zien te komen om erna een opleiding te doen voor de baan waar ze wél in geïnteresseerd zijn. De motivatie om de stof te leren wordt zo een externe, wat de doodsteek is voor intrinsieke motivatie en daarmee nieuwsgierigheid. Dat is toch een raar verschijnsel. Want als ik het goed begrijp zou de school een leerling moeten klaarstomen voor de latere beroepspraktijk. Maar leerlingen zien van veel informatie die ze op school moeten leren niet in wat zij daar in hun verdere leven aan hebben.

Examenprogramma belet belangrijke leerstof

Door deze gedachten begon ik me af te vragen waarom ons examenprogramma zo enorm uitgebreid is. Als docent voel je je verantwoordelijk voor een goede examenvoorbereiding van je leerlingen. Je behandelt álle stof die uiteindelijk op het examen getoetst zal worden. Gevolg is dat, in ieder geval bij het vak biologie, er bijna geen tijd is om aan de écht belangrijke dingen toe te komen. Biologie is in mijn ogen namelijk geen stof uit een boek. Biologie zijn wijzelf en de wereld om ons heen. Leerlingen moeten de gelegenheid krijgen om dit te ontdekken. Maar vanwege tijdsefficiëntie en examendruk worden ze gelimiteerd tot slechts abstracte kennis waarvan voor veel leerlingen de link naar het echte leven volstrek zoek is. Waar ik met mijn hoofd bijvoorbeeld niet bij kan, is dat leerlingen geacht worden om citroenzuurcyclussen te begrijpen (wanneer gebruik je die kennis nou?), terwijl zoiets belangrijks als het biologische wonder van een zwangerschap, waar bijna iedereen vroeg of laat van dichtbij mee te maken krijgt, nauwelijks belicht wordt. Behalve dan hoe je dat wonder moet zien te voorkomen…

De opvoedende gemeenschap

Dan de taak van de ouders/opvoeders. Zij zijn eindverantwoordelijk voor het opvoeden van het kind, het brengen tot volwassenheid. Het zou een hoop overspannenheid in de onderwijssector schelen als leerkrachten niet zo’n ongelooflijk grote rol in het opvoeden kregen toebedeeld. Aan de ene kant is het logisch dat leerkrachten moeten opvoeden. Kinderen brengen tenslotte een enorme hoeveelheid tijd op school door. Maar anderzijds is dat nu juist de kwestie: hoezo brengen zij eigenlijk zoveel tijd door op school? Waar blijft de tijd met de ouders? Laat staan de grootouders, buren en alle andere vormen van gemeenschap die ook een steentje kunnen bijdragen aan het grootbrengen van de kinderen? It takes a village to raise a child.

Leer onderwijzen

Kortom: ik vraag me af of echt vernieuwend (of eigenlijk verouderend) onderwijs niet gewoon bestaat uit een terugkeer naar de gemeenschap. Het zijn de gemeenschappen waarin kinderen kunnen meedraaien met volwassenen en waarin zij zodoende relevante informatie opdoen. Een onderdeel van de gemeenschap zijn de leerkrachten die inhoudelijk dieper op bepaalde informatie in kunnen gaan, maar wel met directe relevantie (in de breedste zin van het woord) in de beleving van de kinderen. Trouwens: waarom onderwijzen we de mensen die deel uitmaken van de gemeenschappen (broers, zussen, ooms, tantes, buren, grootouders, etc.) niet om te onderwijzen?

 

Lezen en kijken

Ter inspiratie, enkele kijk- en leestips van Annemarie Scheerboom:

 

Print Friendly, PDF & Email

Geef uw reactie

Uw emailadres wordt niet gepubliceerd.Verplichte velden zijn gemarkeerd *

 tekens beschikbaar

*